Markthof geen Cul-De-Sac

Witte Dorp van Wouw

De eerste plannen om in het centrum van Wouw de Markthof te ontwikkelen dateren al uit 1995. Het terrein, dat ingeklemd ligt tussen de Markt, de Omgang en de Strijp, was van oudsher in gebruik door de Drankencentrale, maar in 1995 werd duidelijk dat deze zou verdwijnen. Stedenbouwkundige Hans Stoelinga van het Bredase bureau Compositie 5 Stedenbouw voorzag voor de Markthof gerende lijnen en tekende daarom een taps toelopend stratenpatroon met pleinachtige ruimten. 'Ik wilde een cul-de-sac (doodlopende straat, red.) sfeer voorkomen', licht hij toe. Opvallend is het geheel ontbreken van voortuinen in de Markthof. Hier dus geen straatbeeld beheerst door de overbekende hekjes en pergola's van de Gamma.
Het breedste deel van het plan wordt ingericht als plein, waarvan het midden is gereserveerd voor parkeerplaatsen. Als het aan de stedenbouwkundige ligt zal de inrichting zeer basaal blijven. Stoelinga: 'De gemeente Roosendaal is voornemens om stoepen aan te leggen, maar ik ben van mening dat deze niet in het plan thuis horen. Daarover moet ik nog maar eens van gedachten wisselen.'

Eind 1995 raakte ook architect Eric van Overbeek van Architektenburo Van Overbeek & Partners uit Breda betrokken bij het ontwerp. Hij greep terug op de maatvoering en schaal van het oude dorp en stemde ook het kleurgebruik af op de voor Wouw kenmerkende architectuur: witte, gekeimde gevels, antracietkleurige daken, lateien en zwarte plinten. Hierdoor doet het ontwerp enigszins denken aan dat van het Witte Dorp in het Limburgse plaatsje Thorn. De voordeuren en de draaiende delen zijn ossenrood. 'Hierdoor valt het raamhout als het ware weg in het donkere glasvlak, waardoor het "kozijnritme" van de gevel niet verstoord wordt', licht hij zijn keuze toe.
Alle bouwblokken en -delen zijn traditioneel opgebouwd uit kalkzandstenen bouwmuren en binnenspouwbladen met bakstenen buitenspouwbladen. Ribcassette platen vormen de vloeren van de begane grond, terwijl de vloeren van de verdiepingen worden gevormd door breedplaat.

Vertraging schaadt plannen niet

Hoewel de oorspronkelijke plannen reeds dateren uit 1995, werd er pas zo'n anderhalf jaar geleden begonnen met de sloop van de loodsen op het terrein van de Drankencentrale. In eerste instantie diende het bestemmingsplan van het gebied te worden gewijzigd, later ging Wouw op in de gemeente Roosendaal als gevolg van een gemeentelijke herindeling. Van Overbeek: 'Je krijgt dan ineens te maken met andere mensen, die er andere werkwijzen op nahouden. Zij vragen zich bijvoorbeeld af of een plan als dit in Wouw binnen de gemeente Roosendaal wel zo'n hoge prioriteit heeft. Dit heeft het traject toch ongeveer met een jaar vertraagd.' Toch heeft het lange voortraject de oorspronkelijke plannen van Stoelinga en Van Overbeek nauwelijks geschaad. Bij twijfels wisten zij de verantwoordelijken te overtuigen. Slechts hier en daar moest er iets worden bijgeschaafd. Stoelinga: 'We wilden de ontsluiting naar de markt eerst via een andere poort verzorgen. Helaas was dit niet mogelijk; daarom moesten we voor een smallere poort, iets verderop, kiezen.'

Gevarieerde bouwdoos

Stoelinga's stedenbouwkundig plan dicteerde als het ware de wijze van ontwerpen voor Van Overbeek. Hoewel de architect in feite als basis een bouwdoos met dezelfde bouwelementen hanteerde, wist hij door verspringende topgevels en veranderende volgorden van woningtypen te voorkomen dat er een te monotone ritmiek in het gevelbeeld zou ontstaan. 'Nu en dan wisselt een dwars op het blok staande woning een twee-onder-een-kap af, elders bevindt zich een terugliggend tussendeel naast een twee-onder-een-kap en hier en daar een driekaps woning', legt hij uit. 'Hoewel het principe eenvoudig is, ontstaat niet direct de indruk dat het aantal woningen makkelijk is te tellen.' Kenmerkend voor het strakke gevelbeeld zijn de Franse balkons met naar binnen openende deuren. Stoelinga: 'Met Franse balkons haal je - zonder aan privacy in te boeten - als het ware een deel van de openbare ruimten de woningen binnen.' Van Overbeek vult aan: 'Met behulp van de gevelelementen zijn evenwichtige straatgevels gecomponeerd met een zorgvuldige afwisseling van "open en dicht".'
Op een hoek van het Markthof verrijst een appartementengebouw dat vreemd genoeg door zijn wat vlakke dak lijkt uit te torenen boven de rest, maar feitelijk nauwelijks hoger is dan de overige bebouwing.

Breed segment

Door de wisselende volgorden van woningen is er een grote verscheidenheid aan woningtypen ontstaan. 'De opdrachtgever was er niet ongelukkig mee', schetst Van Overbeek nog een bijkomend voordeel. 'Hierdoor kon hij immers een breder segment van de markt bereiken.' De vorm van het appartementengebouw komt terug in het losstaande gebouw op de hoek van Strijp en Markthof, dat ook appartementen herbergt. Dit bouwdeel vormt als het ware de aankondiging van het Markthof. De ontsluiting voor gemotoriseerd verkeer verloopt langs het appartementencomplex. Dit bouwdeel is robuust en staat enigszins los van de rest van het plan. Het ligt in de bedoeling om in een volgende fase - naast de tweeënveertig reeds gerealiseerde - nog eens negen woningen ernaast te bouwen, waarna ook dit gebouw nauw aansluit bij het Markthof.

Opdracht
Bouwbedrijf G. van Hemert bv, Giessen

Ontwerp
Architektenburo Van Overbeek & Partners bv, Breda (architectuur);
Compositie 5 Stedenbouw, Breda (stedenbouwkundig)

Advies
Receveur & Partners, Ulvenhout (makelaardij)

Uitvoering
Bouwbedrijf G. van Hemert bv, Giessen

Tekst: Stefan van Hoek

Stedenbouw
november 2001